Logo
  माघ २२, २०७९ आईतबार

प्रधानमन्त्रीको गृह जिल्लामा कृषि उत्पादन खेर जाँदै

लकडाउनको साइड इफेक्ट



झापा, २ वैशाख । कोरोना भाइरस नियन्त्रण तथा रोकथामका लागि सरकारले लकडाउन घोषणा गरेको आज २३ औँ दिन हो । झापा प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीको गृह जिल्ला हो । तर, झापाका कृषकले उत्पादन गरेको नगदेवाली बिक्री गर्न नपाएर चिन्तित छन् ।

सरकारले घोषणा गर्ने भनेको राहत प्याकेजको अहिलेसम्म अत्तोपत्तो छैन । तर, कृषक भने लाखौँ ऋणको भारी बोक्नु पर्ने चिन्तामा छन् । कृषि उत्पादन बिक्री गर्न नपाएर कृषकले नोक्सानी व्यहोरेका छन् । त्यसमा न संघीय, न प्रदेश त, न स्थानीय सरकारले नै चासो व्यक्त गरेका छन् । गरिबलाई राहत बाँड्ने कार्यक्रम बनाएपनि तीनै तहका सरकारले कृषकका लागि कुनै योजना बनाएका छैनन् ।

झापाको बुद्धशानित गाउँपालिकाका कृषकले उत्पादन गरेको दूध बिक्री नभएपछि मोही बनाएर गाईलाई खुवाउनु परेको छ । बुद्धशान्तिको शान्तिनगर, मेचीनगरको बाहुनडाँगी लायतका क्षेत्रमा उत्पादित तरकारीले बजार पाउन सकेका छैनन् । तरकारी मात्र होइन, भद्रपुरका मनोज कोइरीका अनारस बजारसम्म पूर्याउन सकेनन् । कुहिने भएपछि कषक कोइरीले अनारस कौडीको मूल्यमा बिक्री गरे ।

भद्रपुरको कोइरी फर्मको अनारस

झापाका मेची, कन्काई, बिरिङ, रतुवा लगायतका नदीका बगरमा व्यावसायिक खरबुजा खेती गरिआएका कृषक मर्कामा परेका छन् । बजार पूर्याउन नपाउँदा मेची नदीको बगरमा लागएको खरबुजाको क्रिी नभएर कुहिने अवस्था भएको छ ।

लकडाउनका कारण गौरीगञ्ज क्षेत्रका किसानले लगाएको सयाँै बिघाको उत्पादित खरबुजा बजारसम्म पु¥याउन नसक्दा बारीमै कुहिने अवस्था आएको किसानको दुःखेसो छ । गौरीगञ्ज गाउँपालिका–१ रङ्गियाथानका किसानले कन्काई खोलाको बगरमा लगाएको खरबुजा र तरबुजा खेतमै कुहिने अवस्थामा पुगेको किसान कैलाश राजवंशीले बताए ।

पाँच बिघामा लगाएको खरबुजा पाकेर बेच्ने समयमा एक्कासि यातायात र बजार बन्द हुँदा करिब रु १० लाख बराबरको खरबुजा खेतमै सड्ने अवस्थामा पुगेको उनको भनाइ छ । उनले भने, “खरबुजा खेती गर्न बैंकबाट रु चार लाख ऋण लिएकाले बिक्री समयमा नै बजार बन्द हुँदा खरबुजा खोला बगरमै कुहिने अवस्था आएको छ ।”

लामो समयदेखि लकडाउन हुँदा पाकेको खरबुजाले बजार नपाउँदा यसपटक बैंकको ऋण तिर्नु त परै जाओस परिवारको समेत बिल्लीबाठ हुने अवस्था आएको उनको दुःखेसो छ । उनले लकडाउन अझै थपिए आफूहरूले उत्पादन गरेको खरबुजा बजारसम्म लैजाने वातावरण बनाइदिन सरकारसँग माग गरे ।

बुद्धशान्तिका कृषकको गाई फार्म

लामो समय वैदेशिक रोजगारीमा विदेशको श्रम गरिआएका राजवंशीले विदेशमा गरिने मेहेनत आफ्नै देशमा त्यत्तिकै मेहेनत गर्दा विदेशको भन्दा राम्रो कमाई हुने आसले आयमूलक मौसमी खेती गरेको बताए ।

दुई वर्षदेखि मौसमी खेती गर्दै आएका उनले लकडाउन अझै थपियो भने बारीका सबै खरबुजा कुहिएर सखाप हुने अवस्था आउने बताए । पाकेर बारी लटरम्म हुँदा अब पनि बेच्न पाउने अवस्था नआए भोकै मर्नुपर्ने अवस्था आउने उनको गुनासो छ ।

राजवंशीजस्तै सोही स्थानका ३० भन्दा बढी युवाले खरबुजा र तरबुजाको व्यावसायिक खेती गर्दै आएका छन् । निकै राम्रो कमाइ हुने आसले घर छाडेर खेती गर्न उनी मोरङको जहदा गाउँपालिका–७ बाट गत कात्तिकमा नै कन्काई बगरमा आएका हुन् । उनीसँगै जहदाका ३० युवा मिलेर ठूलो परिमाणमा खरबुजा खेती हुँदै आएको छ ।

खरबुजा बेच्ने समयमा कोरोना भाइरसका कारण लकडाउन भएपछि एकाएक निरास भएका चौधरीले भने, “खरबुजा बिक्री नहुने सम्भावना बढेपछि मेहनत, परिश्रम र लगानी डुब्ला कि भन्ने त्रास बढेको छ ।”

भद्रपुरको मेची बगरको खरबुजा

प्रतिबिघा रु १० हजार भाडामा लिएर खेती गर्दै आएका किसान चौधरीले यो पटक खरबुजाबाट नाफा त परै जाओस् उल्टै रु १० लाख बढी घाटा हुने सम्भावना देखिएको बताए । कन्काई बगरमा ती युवाले रङ्गियाथानबाट हुलाकी सडक दक्षिणसम्म १०० बिघाभन्दा बढी जग्गामा खरबुजा र तरबुजा खेती गरेका छन् । सोही आसपासमा नै स्थानीय प्रकाश राजवंशी, जगन्नाथ राजवंशी, मनोज चौधरीलगायतले समेत खरबुजा र तरबुजा लगाएका छन् ।

उद्यमी प्रकाश राजवंशीका अनुसार भारतको बिहारबाट मेघना, माधुरी, अगस्ता र आस्ता जातका खरबुजाको बीउ खरिद गरेर पुस महिनामा बिरुवा रोपिएको हो । एक केजी बीउको नेपाली मूल्य रु ४० हजार पर्ने र एक केजी बीउबाट ४५ हजार बिरुवा निस्कने गरेको छ । बगरमा मात्र खेती हुने यस फलको बिक्री गर्ने समयमा भने एक्कासि बन्द हुँदा लाखौँ नोक्सानी हुने उनीको पनि गुनासो छ ।

गर्मी महिनामा खान उपयुक्त हुने पानीको मात्रा बढी भएको स्वास्थ्यका दृष्टिकोणले पनि लाभदायक हुने खरबुजा पाकेपछि अन्य क्षेत्रबाट समेत बारीमा नै व्यापारीले खरिद गरी लैजाने गरेका छन् । यहाँका उत्पादित खरबुजा स्थानीय बजारसहित पूर्वका इटहरी, नारायणगढ, गोलबजार, जनकपुर, काठमाडौँसम्म पैठारी गरिआएको उद्यमी राजवंशी बताउँछन् । मलपानी राम्रो पुगेमा एउटा खरबुजा २० केजीसम्मको हुने र होलसेलमा प्रतिकेजी रु २० सम्ममा बिक्री हँुदै आएको उनको भनाइ छ ।

विदेश त्यागेर स्वदेशमा श्रम गरिआएका मेहनती युवाहरूले गरेको यस्ता आयमूलक कृषिकर्मलाई प्रोत्साहन गर्नुपर्ने गौरीगञ्ज–१ का वडाध्यक्ष कार्तिकलाल राजवंशीले बताए । यहाँको खरबुजा स्थानीयस्तरमा खपतले मात्र नसकिने भएकाले अन्य क्षेत्रमा निर्यात गर्न सहयोग गर्न खाँचो रहेको उनको भनाइ थियो ।

बुद्धशान्तिका कृषकको तरकारी
प्रतिक्रिया दिनुहोस्