काठमाडौं, १ साउन । सरकारले नयाँ आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को सुरुवातसँगै साउन १ गतेदेखि विभिन्न वस्तु तथा सेवामा नयाँ कर तथा अतिरिक्त शुल्क लागू गरेको छ। आन्तरिक राजस्व बढाउने उद्देश्यले शिक्षा, स्वास्थ्य, विद्युत्, सुनचाँदी, राइड सेयरिङ, क्यासिनो तथा डिलक्स होटल–रिसोर्टलगायतका क्षेत्रमा करको दायरा विस्तार गरिएको हो।
नयाँ व्यवस्थाअनुसार निजी विद्यालयले विद्यार्थीबाट लिने शुल्कमा ३ प्रतिशत कर लाग्नेछ। विद्यालयहरूले उक्त कर आफैं नबेहोरे अभिभावकले अतिरिक्त शुल्क तिर्नुपर्ने अवस्था आउनेछ। त्यस्तै निजी अस्पतालमा उपचार सेवामा पनि ३ प्रतिशत कर लाग्ने भएकाले स्वास्थ्य उपचारको खर्च बढ्ने देखिएको छ।
सरकारले ५० युनिटभन्दा बढी विद्युत् खपत गर्ने उपभोक्ताका लागि ५ प्रतिशत अतिरिक्त करको व्यवस्था गरेको छ। यसले घरायसी उपभोक्तासँगै उद्योग तथा व्यवसायको सञ्चालन खर्च पनि बढ्ने अपेक्षा गरिएको छ।
पछिल्लो समय लोकप्रिय बनेको राइड सेयरिङ सेवामा पनि ५ प्रतिशत सेवा शुल्क लागू गरिएको छ। यो शुल्क यात्रुले तिर्ने भाडामा समावेश हुने वा चालकको आम्दानीबाट कटौती हुने भन्ने विषय सम्बन्धित कम्पनीहरूको कार्यान्वयन प्रक्रियामा निर्भर रहनेछ।
त्यस्तै सुन, चाँदी तथा तिनका गहनामा लाग्ने कर ०.५ प्रतिशतले बढाइएको छ। यसले विशेषगरी विवाह तथा चाडपर्वको समयमा सुन खरिद गर्ने उपभोक्ताको खर्च बढाउने अनुमान गरिएको छ।
विलासिताका क्षेत्रमा पनि सरकारले कर वृद्धि गरेको छ। क्यासिनोको वार्षिक रोयल्टी १ करोड ५० लाख रुपैयाँबाट बढाएर ३ करोड रुपैयाँ पुर्याइएको छ भने पाँचतारे होटल, लक्जरी रिसोर्ट र विदेशी ब्रान्डका मदिरामा थप २ प्रतिशत शुल्क लगाइएको छ।
सरकारले वित्तीय स्रोत सुदृढ बनाउन करको दायरा विस्तार गरिएको जनाएको भए पनि शिक्षा, स्वास्थ्य र विद्युत्जस्ता आधारभूत सेवामा थपिएको करले सर्वसाधारणको मासिक खर्च बढ्ने र महँगीमा थप दबाब पर्ने विश्लेषण गरिएको छ।
